Kim zerre ağırlığınca hayır işlerse onu görür

“Kim zerre ağırlığınca bir iyilik yaparsa onu görecektir.”

Bu muhteşem surenin kapanış mesajına geldik. Üslubun nasıl değiştiğine dikkat edin.

Bütün o dehşet verici tablolardan sonra (şiddetli sarsıntı, yerin ölülerini dışarı çıkarması, o sarsıcı şahitlik) Allah ‎ﷻ‎ şimdi umut veren, merhamet dolu bir şeye yönelir.

‎مِثۡقَال‎ (miskâl), bir şeyin ağırlık karşılığı demektir; gram, kilogram ya da libre gibi ağırlığın ölçüldüğü bir birim. Allah ‎ﷻ‎, kim bir ‎ذَرَّة‎ (zerre) kadarını yapmışsa buyurur.

Zerre nedir? Güneşli bir günde pencere kenarında oturduğunuzu ve ışık huzmesinde süzülen, zar zor görünen minicik toz tanelerini gördüğünüzü düşünün. İşte o toz zerreciklerinden her biri bir zerredir.

Bunlar görülmesi neredeyse imkânsız parçacıklardır; tartılmaları ya da bir değer biçilmeleri ise hiç mümkün değildir.

Allah ‎ﷻ‎ şunu söylüyor: İnsanlar kıyamet günü, yaptıklarını hatırlamadıkları iyilikler kendilerine gösterildiğinde şaşkına dönecekler.

İyilik olarak saymadıkları şeyleri bile Allah ‎ﷻ‎ saymış, kaydetmiş; şimdi onları görecekler.

Bu, surede insanın şaşkınlığının ikinci kez anlatılışıdır. İlk şaşkınlık, yer sarsılırken insanların “Ne oluyor buna?” diye haykırdığı andı:

İkinci şaşkınlık ise şudur: Bir zerrenin, havada uçuşan bir toz tanesinin bile sayıldığını ve değer gördüğünü görmek.

Tozun nereden geldiğine dikkat edin: yerden. Surenin başında yer, ağır yüklerini dışarı çıkarmıştı. Şimdi, surenin sonunda, yalnızca ağır yükler değil, bir zerre bile önem taşıyor.

Yerin yükleri için ‎ثِقۡل‎ (sıkl, ağır yük) kökünden gelen ‎أَثۡقَال‎ kelimesi kullanılmıştı; şimdi aynı kök burada karşımıza çıkıyor: ‎مِثۡقَالَ ذَرَّةٍ‎, yani bir zerrenin ağırlığı.

Allah’ın ‎ﷻ‎ olağanüstü bir merhametidir: Kıyamet gününü düşündüğümüzde genellikle önce kötü amellerimiz aklımıza gelir. Bu surenin tamamı korkutucu ve sarsıcıydı. Ama sonunda, kötü amellerden söz etmeden önce Allah ‎ﷻ‎ şöyle buyurur:

İyiliklerinizin hiçbiri zayi olmayacak. Tek biri bile kayıtsız kalmayacak. Bu dünyada ölçülemeyecek kadar küçük olsa bile o gün sayılacak ve tartılacak.

Ama asıl önemli soru şu: Bu dünyada ölçülmesi imkânsız olan bir şey kıyamet günü nasıl değer taşıyabilir?

Cevap, iki dünyanın terazilerinin tamamen farklı olduğunu anlamakta yatıyor. Peygamber (s.a.v.) bize amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini öğretti. Ama bu dünya böyle işlemez; bu dünya sonuçlarla döner.

Bir çalışan her şeyi doğru yapmış ama hiç satış yapamamışsa, niyeti ne olursa olsun işini kaybeder. Bir yardım kuruluşu daha az insanı doyurursa, çalışanları her şeylerini feda etmiş olsa bile grafikleri düşer.

Dünya ancak görebildiğini ölçer. Bağış kampanyası elli bin dolar verenin adını anar, ama beş dolar vereni gözden kaçırır; oysa o kişi elindeki her şeyi vermiştir.

Bu dünyada o, toplama yalnızca beş dolar eklemiştir. Ama öbür dünyada o beş dolar, zenginlerin bağışladığı binlercesinden daha ağır basabilir.

O günün terazileri farklıdır, çünkü sizin ne kadar fedakârlık yaptığınıza, ne kadar zorlukla karşılaştığınıza göre tartar. Belki elli bin dolar hiçbir şey etmeyecek, ya da bir başkasının verdiği elli kuruştan daha az edecek.

Bu dini bize ulaştıran âlimleri düşünün. Adlarını biliriz, ama annelerini, babalarını, onları etkileyen insanları pek bilmeyiz.

Büyük bir âlim yetiştiren bir annenin sevgisini ve fedakârlığını düşünün. Dünya onun adını bile bilmeyebilir, ama o kadın yaptığı şey yüzünden bütün ümmetten muazzam ecirler kazanmaktadır. Sahnenin önünde olanlar da vardır, perde arkasında kalanlar da; göz önünde olanlar da vardır, görünmeyenler de.

İşte bu yüzden Allah ‎ﷻ‎ dünya hayatını bir oyun, bir eğlence ve bir aldanış olarak niteler. Biri kral gibi görünür, biri dilenci gibi. Ama kıyamet günü dilenci kral gibi, kral da dilenci gibi görünebilir. Her şey tersine dönecek.

‎فَمَن يَعۡمَلۡ مِثۡقَالَ ذَرَّةٍ خَيۡرًا يَرَهُۥ‎: Kim zerre ağırlığınca bir hayır (‎خَيۡر‎) işlerse onu görür. ‎يَعۡمَلۡ‎ fiili bilinçli bir eylemi, niyetle yapılan bir şeyi ifade eder.

Değeri çok az olsa bile, namazımız kusurlu, zihnimiz dağınık, dikkatimiz bölük pörçük olsa bile, içindeki o yüzde birlik ihlası Allah ‎ﷻ‎ sayacak. Onu size verecek.

İşte bu yüzden namazlarımızın ardından “Rabbenâ tekabbel minnâ”, yani “Rabbimiz, bizden kabul et” deriz. Bu, İbrahim’in (a.s.) Kâbe’nin temellerini yükseltirken ettiği duadır; bizim için ise çok daha yerindedir!

İbadetimiz eksik, kusurlu, sorunlarla dolu. Ama yamalı bohça gibi de olsa sunabildiğimiz her ne varsa Allah’a ‎ﷻ‎ yalvarırız: Lütfen bunu bizden kabul et.

Allah’ın ‎ﷻ‎, bir sonraki ayette kötülükten söz etmeden önce hayrı (‎خَيۡر‎) andığına da dikkat edin. Bu bilinçli ve merhamet dolu bir tercihtir.

Kıyamet günü dehşet vericidir, ama Allah ‎ﷻ‎ sizin önce iyiliklerinizi görmenizi istiyor. Mahkemeye çıktığınızda ya da davanızı sunduğunuzda bir hatayla başlarsanız bütün izlenim zedelenir. Ama iyi başlar, ardından birkaç hata yaparsanız genel izlenim daha iyi olur.

Allah ‎ﷻ‎ en baştan özgüveninizi artırmak istiyor: Önce iyiliklerinizi öne çıkaralım.