Biz insanı en güzel biçimde yarattık

Bu ayet, gündelik tecrübemizle çelişiyor gibi görünen bir hüküm ortaya koyar.

Ortalama bir insana, insanın özünde iyi mi yoksa kötü mü olduğunu sorsanız, pek çoğu olumsuz tarafa meyleder.

Haberleri izlediğinizde, tarihi okuduğunuzda, hatta insanlarla yaşadıklarınızı düşündüğünüzde insanlığın temelden bozuk olduğu sonucuna varmak kolaydır.

Melekler bile bu gerçeği sorgulamıştı. Allah ‎ﷻ‎ yeryüzüne bir halife yerleştireceğini bildirdiğinde şöyle sormuşlardı:

Gözlemleri yanlış değildi. İnsanların tarih boyunca yaptıklarına bakın; sözleri şaşırtıcı derecede isabetli görünür.

Oysa Allah ‎ﷻ‎ burada hem derin hem de umut veren bir karşı hüküm verir.

‎تَقۡوِيم‎ kelimesi, ayağa kalkmak, dik durmak ve sağlam bir biçimde varlığını sürdürmek anlamlarına gelen ‎قَامَ‎ fiiliyle aynı kökten gelir. Bu kökün taşıdığı doğruluk, düzgünlük ve denge anlamları, insanın yaratılışındaki ahengi ve mükemmelliği ifade eder.

Bu, önceki surelerde gördüğümüz, nefsin kusursuz bir dengeyle yaratılması temasının devamıdır:

Allah ‎ﷻ‎ içimize birbiriyle yarışan güçler yerleştirmiştir: duygular ve akıl, kişisel ihtiyaçlar ve aileye karşı yükümlülükler, bireysel haklar ve toplumsal sorumluluklar.

Bizi zıt yönlere çeken eğilimlerimiz vardır; yine de hepsi arasında denge kurabilme yeteneği bize verilmiştir.

Allah’ın ‎ﷻ‎ yaratışındaki olağanüstülük işte budur.

‎أَحۡسَنِ‎ kelimesi, bunun sıradan bir denge olmadığını, dengenin en güzeli olduğunu vurgular.

Dikkat edin, ‎تَقۡوِيمٍ‎ nekre (belirsiz) gelmiştir. Bu, söz konusu dengenin hayatımızın her evresinde ortaya çıktığına işaret eder. Yaşlandıkça Allah ‎ﷻ‎ bize o yaşa uygun dengeyi verir.

Bazı âlimler bu dikliğin bedensel boyutuna da dikkat çekmiştir. İnsan, çoğu canlının aksine doğal olarak dik durur. Kur’an da şöyle sorar:

Bedenimizin duruşu, manevi potansiyelimizi yansıtır.

Sert bir kemik kabuk olan kafatası beyni korur. Sağlam bir kemik kafes olan göğüs kafesi de kalbi korur.

Bu iki organ, yani akıl ve kalp, dikliğimizin kaynağıdır ve bedende en güçlü korumayı onlar görür. Bu bile insanın en güzel biçimde yaratılışının bir parçasıdır.

Surenin başındaki yeminlerle bağlantı artık netleşir. Musa (a.s.), İbrahim (a.s.), İsa (a.s.) ve Efendimiz (s.a.v.) gibi o olağanüstü elçiler, insanın olağanüstü yüksekliklere erişebileceğinin kanıtı olarak tarihe ebediyen kaydedilmiştir.

Onlar doğa üstü varlıklar değildi. Peygamber’e (s.a.v.) şöyle demesi emredilmişti:

Onların örnekleri, Allah’ın ‎ﷻ‎ içimize yerleştirdiği potansiyele uygun yaşadığında insanlığın gerçekte neler yapabileceğini gösterir.