O senin sırtını ezen yükü

Bu ayet, o yükün ne kadar ağır olduğunu anlatır.

‎أَنۡقَضَ‎ fiilinin kökü olan ‎نَقَضَ‎, Arapçada bozmak, çözmek ve parçalamak anlamlarına gelir. Bu kökle ilişkili ‎نَقِيضٌ‎ kelimesi ise bir şeyin baskı altında zorlanırken çıkardığı çıtırtı ve çatırdama sesini anlatır.

Ucuz bir masaya oturduğunuzu ve o çatırtıyı duyduğunuzu düşünün; işte bu o sestir. Bir şeyin tamamen çökmek üzere olduğunu haber veren uyarı sesidir.

Sırtında ağır bir yük taşıyan birinin omurgası çatırdamaya başladığında bu da aynı kelimeyle anlatılır.

Türkçedeki “belini kütletti” veya “kemiklerini birbirine geçirdi” tabirlerinde olduğu gibi, ağırlığı ve dayanılması güç zorlukları anlatan bir ifade hâline gelmiştir. Burada maksat, Peygamberimize (s.a.v.) başlangıçta ağır gelen zorlukların, sırtı çatırdatacak derecede ağır bir yüke benzetilerek anlatılmasıdır.

Sırt bu tasvirde önemlidir, çünkü insan bedeninin en güçlü kısmıdır. Sırt kaslarımız yük taşımak için yaratılmıştır.

Bu yüzden Arapçada birine destek olmak, kelimenin tam anlamıyla onun sırtını (‎ظَهۡر‎) güçlendirmek diye ifade edilir; tıpkı Türkçedeki “arka çıkmak” gibi.

Musa (a.s.), kardeşi Harun (a.s.) ile sırtının güçlendirilmesini dileyerek Allah’tan ‎ﷻ‎ güç ve destek istemişti:

Resûlullah, kavmini cahiliyette gördüğü için hassas tabiatı gereği onun üzüntüsünü içinde hissediyordu. Çünkü Resûlullah, putlara tapıldığını görüyordu. Şirk ve hurafe her tarafa yayılmıştı. Ahlaksızlık ve fuhuş yaygınlık kazanmıştı. Toplumda zulüm, fesat ve haksızlık hüküm sürmekte, kuvvetliler zayıfları ezmekteydi. Kızlar diri diri gömülüyordu. Kabileler birbirine saldırıyordu. Kan davası asırlardır devam ediyordu. Kimsenin can, mal ve iffeti koruma altında değildi. Bu durumu gören Resûlullah çok üzülüyordu. Bu düşünce de onun belini bükmekteydi. Allah ‎ﷻ‎ ona peygamberlik vererek ve yol göstererek yükünü hafifletti.