Benim gözüme bir ateş ilişti

Ayet, “Hani o bir ateş görmüştü” ifadesiyle başlar ve bizi derhal bir yolculuğun tam ortasına yerleştirir.

Bizler de tıpkı Mekke’de bu sureyi dinleyen bir müminin bildiği kadarını biliyoruz: Musa (a.s.) yolculuk yapmaktadır, bir ateş görür ve ailesine seslenir.

Dikkatli bir dinleyici, bağlamı kendi zihninde birleştirebilir. Yolculuk sırasında bir ateşi uzaktan görebildiğine göre, vakit gece olmalıdır; zira gündüz vakti ateş uzaktan fark edilmezdi. O, gecenin karanlığında ailesiyle birlikte yolculuk etmektedir.

Onlara ‎ٱمۡكُثُوٓاْ‎ der; yani “burada kalın ve bekleyin.”

‎ٱمۡكُثۡ‎ kelimesi, birinin geri dönmesini bekleyerek olduğu yerde kalmak anlamına gelir. Onlara, kendisi geri dönene kadar sabırlı olmalarını tembihler.

Ayet, görme eylemi için farklı bir fiille devam eder:

Bu kelime, yakınlık ve keskin bir gözlem yeteneğiyle ilişkili olan ‎أُنۡس‎ kökünden gelir. ‎ءَانَسَ‎ fiili ipuçlarını çok iyi gözlemlemeyi ve bunlardan dikkatli çıkarımlar yapmayı ifade eder.

Gece vaktidir, ortada bir dağ vardır ve O, ateşin bizzat kendisini değil, belki de üzerindeki gökyüzüne yansıyan turuncu parıltıyı yani sadece belli belirsiz bir ışık kıvılcımını fark eder. Işık belirir, kaybolur, kısa bir anlığına tekrar görünür ve ardından tamamen yiter.

Ailesine durumu anlattığında ise onlar artık hiçbir şey göremez hâldedirler. Ancak O emindir: “Bir şey gördüğümü biliyorum.”

Kur’an’ın ‎ءَانَسۡتُ‎ kelimesini kullanmasının nedeni budur. Başkaları gördüğü şeyi teyit edemese de O bundan kesinlikle emindir. Belki de Allah (ﷻ) bu ateşi yalnızca onun görebileceği şekilde var etmiştir; zira o ateşe gitmesi gereken başka kimse yoktur.

Bu, yalnızca Musa (a.s.) için takdir edilmiş, ilahi bir buluşmadır.

Ailesine planını açıklar: “Belki size bir ‎قَبَس‎ (ödünç alınmış bir alev) getirebilirim.” ‎قَبَس‎ bizzat yakılan bir ateş değil, başka bir kaynaktan alınan alevdir; tıpkı yanınızda taşımak üzere mevcut bir ateşten meşale tutuşturmak gibi.

“Ya da” diye devam eder, “o ateşin olduğu yerde belki bir yol gösteren bulabilirim.” Eğer orada bir ateş varsa, mutlaka kamp yapan insanlar da vardır ve eğer orada kamp yapıyorlarsa, bulundukları yeri biliyor olmalıdırlar. Musa (a.s.) ve ailesi yollarını kaybettikleri için, bu sayede yol tarifi alabilir.

Bu an bize önemli bir ders verir: Eğer yolunuzu kaybetmişseniz, yol gösterecek birini aramanın hiçbir sakıncası yoktur.

Musa (a.s.), yol tarifi almak üzere yanlarından ayrılırken ailesine beklemelerini söyler. Burada yersiz bir gurur ya da yardım istemeyi reddetme gibi bir durum söz konusu değildir.