Yapmadığınız şeyi niçin söylüyorsunuz?

Allah’ın ‎ﷻ‎ sorduğu bu güçlü soru, sözlerimizle davranışlarımız arasındaki temel bir kopukluğu gözler önüne serer.

Biz müminler de tesbih ederiz: “Sübhânallah” der, “Allâhu ekber” diye ilan eder; Allah’ın kusursuzluğunu, büyüklüğünü ve azametini dile getiririz. Ama bu hakikatleri bizim ilan edişimizle yaratılmışların geri kalanının ilan edişi arasında çok önemli bir fark vardır.

Bütün yaratılmışlar, bizim anlayamadığımız bir dille Allah’ın kusursuzluğunu ilan eder ve aynı zamanda O’na tam bir teslimiyet içinde kalır. Gökler ve yer, Allah’ın kendilerine emrettiği şeyi tam olarak yerine getirir.

Güneş, kendisine takdir edilen yerden bir santim bile ayrılmaz. Güneş’in Ay’a yetişmesi ona yaraşmaz. Ay kendi yörüngesinin önüne geçmez, gece gündüzün alanına girmez; her şey, Allah’ın onu yerleştirdiği yerde tam olarak durur.

Biz ise farklı bir gerçeklikle karşı karşıyayız. Allah’ın kusursuzluğunu dilimizle ilan ederiz; ama bu ayet soruyor: Yapmadığımız şeyi niçin söylüyoruz?

Diğer her şey tesbih eder ve onu bütünüyle yaşar. Biz tesbih ederiz ama onu yaşamayız.

“Allâhu ekber” deriz, yani “Allah en büyüktür”; ama O’nu hayatımızdaki en büyük otorite olarak görmeyiz. “Estağfirullah” der, Allah’tan bağışlanma dileriz; sonra da O’nun bağışlamasına gerçekten ihtiyacımız yokmuş gibi, yaptıklarımız ne olursa olsun affedileceğimiz zaten garantiymiş gibi davranırız. O’nun kusursuzluğunu ilan ederiz; sonra da O’nun öğrettiklerine açıkça ters düşen davranışlara gireriz.

Allah’ın ‎ﷻ‎ bu ayette dile getirdiği budur:

Bu trajediyi gösteren tarihî bir örneği düşünün. Hindistan’daki İngiliz sömürge yönetimi döneminde Müslümanlar dinlerini yaşamaya devam ediyordu. Ezan hâlâ minarelerden okunuyordu.

Bir İngiliz askeri, ezan okuyan birini gördü: “Allâhu ekber, Allâhu ekber.” Allah daha büyüktür, Allah daha büyüktür. İbadete ve itaate layık gerçek Rab, Allah’tır.

Asker, sömürge yöneticilerinden birine dönüp sordu: “Bunu yapmalarını engellememiz gerekmez mi? Bu ilan otoritemize meydan okuyor gibi. Devam etmesine izin vermemeliyiz; çünkü bu, İslam’ı bu topraklarda üstün gösteriyor.”

Yöneticinin cevabı insanın kanını donduruyordu: “Merak etme. Ne söylediklerini bilmiyorlar. O sözlerin etkisinin farkında değiller.”

Bu konuşma yıkıcı bir gerçeği ortaya koyar: İlan ettiğimiz şeyi yaşamadığımızda, en güçlü sözlerimiz boş seslere dönüşür.

Allah’ın her şeyden büyük olduğunu ilan ettiğimizde, bu sözlerin bir ağırlığı olmalıdır. Hayatımızı nasıl sürdürdüğümüzde, yaptığımız seçimlerde, belirlediğimiz önceliklerde somut bir karşılığı olmalıdır.

Bu ayetteki soru, bizi bu boşlukla yüzleşmeye zorlar:

Bu hakikatleri niçin ilan ediyoruz da onları yaşamıyoruz? Yapmadığımız şeyi niçin söylüyoruz?