قُلۡ إِنَّ ٱلۡمَوۡتَ ٱلَّذِى تَفِرُّونَ مِنۡهُ فَإِنَّهُۥ مُلَٰقِيكُمۡ ۖ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
De ki: “Sizin kendisinden kaçtığınız ölüm, mutlaka sizinle karşılaşacaktır. Sonra gaybı ve görünen âlemi bilen Allah’a döndürüleceksiniz de O, size yapmakta olduklarınızı haber verecektir.”
Buradaki Arapça yapıda مُلَاقِيكُمۡ kelimesi kullanılır.
Bu, sadece uzak bir gelecekte “sizinle karşılaşacak” demek değildir; “sizinle karşılaşıyor” demektir. Sanki ölüm şimdiden yoldadır; kaçış olmaksızın sizinle karşılaşmak üzeredir.
ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ
Sonra gaybı ve görünen âlemi bilen Allah’a döndürüleceksiniz
فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
O da size yapmakta olduklarınızı haber verecektir.
Allah ﷻ bu pasajda üç ayeti ölüme ve İsrailoğullarına ayırır. Kitaplarını gerçekten taşıyamadıklarında, yani Tevrat kalplerinde değil sırtlarında duran bir şeye dönüştüğünde, belli bir manevi sonuç ortaya çıktı: Sonsuza dek yaşamayı arzulamaya başladılar. Ölümden kaçınmak, ondan kaçmak için yoğun bir istek geliştirdiler.
Allah ﷻ şunu bildirir: Ne kadar kaçarlarsa kaçsınlar ölümle yüz yüze gelecek ve hesap için O’nun huzuruna getirileceklerdir.
Bu bağlantı çok derindir. Allah, vahiyden kopmakla ölüm korkusunun gelişmesi arasında bir ilişki kurar.
İnsanlar ilahî rehberlikle gerçek bağlarını kaybettiklerinde, kitap içselleştirilmiş bir nur olmaktan çıkıp taşınan bir yüke dönüştüğünde, ölüm Allah’a kavuşmak olmaktan çıkar ve kaçılması gereken korkunç bir şeye dönüşür.
Efendimiz, ümmetin bir zayıflık yaşayacağı, başka milletlerin tıpkı avına saldıran kurtlar gibi bizi yiyip tüketeceği konusunda uyarmıştı. Sahabe, o gün Müslümanların sayıca az olup olmayacağını sordu. O (s.a.v.), meselenin sayı olmayacağını, sorunun zayıflık olacağını söyledi.
Bu zayıflığın nasıl giderileceği sorulduğunda iki çare gösterdi: Ölümü sık sık hatırlamak ve Kur’an okumak. Bu iki uygulama müminlerin üzerindeki zayıflığı kaldıracaktı.
Bu nebevî rehberliğin Cuma Suresi’nde dile getirilen meselelerle ne kadar mükemmel örtüştüğüne bakın. Yahudiler hakkında anılan, birbirine bağlı iki sorun neydi? Birincisi, kitaplarıyla yüzeysel bir ilişkileri vardı; kitap sırtlarında bir yük gibi duruyordu. İkincisi, ölümden kaçıyor, ondan kaçınmak için çırpınıyorlardı.
Peygamber (s.a.v.) bizim de benzer bir zayıflıkla karşılaşacağımızı haber vermiş; önceki ümmetlerin izinden öyle yakından gideceğimizi söylemişti ki, bir ayakkabının teki öbür tekine nasıl benzerse, onlara öyle benzeyecektik.
O hâlde çare, hastalığın tam tersidir.
Vahiyden kopukluk varsa Kur’an okuyarak yeniden bağ kurun. Ölüm korkusu ve ondan kaçış varsa ölümü sık sık hatırlayarak onunla doğrudan yüzleşin.
Bu iki uygulama birlikte mümine gücünü geri kazandırır; hem Allah’ın ﷻ kelamıyla ilişkimizi hem de O’na nihai dönüşümüze dair anlayışımızı dönüştürür.