لَقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِيهِمۡ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرۡجُواْ ٱللَّهَ وَٱلۡيَوۡمَ ٱلۡـَٔاخِرَ ۚ وَمَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِىُّ ٱلۡحَمِيدُ
Andolsun onlarda sizin için, Allah’ı ve ahiret gününü umanlar için güzel bir örnek vardır. Kim yüz çevirirse, şüphesiz Allah hiçbir şeye muhtaç değildir, övülmeye layık olandır.
لَقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِيهِمۡ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٌ
Andolsun onlarda sizin için güzel bir örnek vardır.
Şüphesiz onların hepsinde sizin için güzel bir rol model, mükemmel bir örnek vardır.
Burada kastedilenler, Hz. İbrahim (a.s.) ve batıla karşı dimdik duran onun yolundakilerdir.
لِّمَن كَانَ يَرۡجُواْ ٱللَّهَ وَٱلۡيَوۡمَ ٱلۡـَٔاخِرَ
Allah’ı ve ahiret gününü umanlar için.
وَمَن يَتَوَلَّ
Kim yüz çevirirse,
فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِىُّ ٱلۡحَمِيدُ
şüphesiz Allah hiçbir şeye muhtaç değildir, övülmeye layık olandır.
Bu güzel isimleri anlamaya çalışalım.
ٱلۡغَنِىُّ, hiç kimseye ihtiyacı olmayan demektir. Bu kelime bir sıfat-ı müşebbehedir; yani sabit, kalıcı bir niteliği bildirir. Demek ki O, hiçbir zaman başka birine muhtaç olacak bir durumda olmayacaktır.
İşte gınâ budur.
Şimdi de ٱلۡحَمِيدُ kelimesine gelelim. Arapçada iki kelime vardır: Hamîd ve Mahmûd.
مَحۡمُود bir ism-i mef’uldür; yani kendisi övülmüş, övgü kendisine yöneltilmiş kişi demektir. مَضۡرُوب (dövülmüş) ve مَأۡكُول (yenmiş) kelimeleriyle aynı kalıptadır. Dolayısıyla Mahmûd, birileri tarafından övülen kişidir.
Hamîd de mef’ul anlamı taşıyabilen bir kalıptadır; ama bu kelimenin inceliği çok derindir. Övülen demektir. Etrafta biri olsun ya da olmasın, O yine övgünün sahibidir.
Mahmûd için orada birinin olması gerekir; övgüyü yapan biri vardır. Hamîd’de ise başka biri var olsun ya da olmasın, O bizzat kendisinde övülmüştür.
Allah’ın ﷻ Hamîd olması için başka hiçbir varlığın var olması gerekmez. Ama birinin mahmûd olması için bir şeyin var olması gerekir.
Yani sen dinden yüz çevirirsen Allah ﷻ şöyle der: “Sana ihtiyacım yok. Beni övmesi için başka birine de ihtiyacım yok; çünkü Ben Hamîd’im.”
Yalnızca başkaları seni övdüğünde övülüyorsan, sen mahmûdsun.
Allah’tan başka hiç kimse gerçek anlamda Hamîd değildir. Biri mahmûd olabilir; ama Allah’ın kendisinden başka hiç kimse Hamîd olamaz.