Rahmân

Sure tek ve güçlü bir kelimeyle başlar: ‎ٱلرَّحۡمَٰنُ‎.

Bu açılış, Kur’an’a nasıl yaklaşmamız gerektiği hakkında derin bir şey ortaya koyar. Allah ‎ﷻ‎, yalnızca “Allah” ismini kullanmak yerine, kendisini en kapsamlı sıfatlarından biriyle, Rahmân sıfatıyla tanıtarak başlar.

“Allah” dediğimizde O’nun bütün sıfatları birlikte tecelli eder: Kudreti, hükümranlığı, cezalandırma gücü, intikam alma gücü. Ama O “Rahmân” dediğinde, tek bir nitelik hepsinin önüne çıkar: Merhamet.

Bu herhangi bir merhamet değildir; ihtiyaçlar ortaya çıkmadan onları gözeten, her şeyi kuşatan, kapsamlı bir merhamettir.

Rahmân, “rahim” anlamındaki ‎رَحِمٌ‎ kökünden gelir.

Rahimdeki bebek hangi zorlukların var olduğunu bilmez bile; onları anne üstlenir. Bebeğin bütün dünyası anne tarafından gözetilir; bebek anneye acı verse bile anne bunu gönüllü olarak taşır.

İnsan hayalinde, Allah’ın kendi sıfatlarından biri olarak anlattığı şeye en yakın olan budur.

Allah’ın hiçbir şeyle gerçek anlamda kıyaslanamayacağı açık olmakla birlikte, Peygamber’in (s.a.v.) bir hadisi de rahim ile merhamet arasında bağ kurar. Allah rahme şöyle buyurur: “Sana Kendi ismimden isim verdim.”

Rahmân, O’nun her yönü gözettiği anlamına gelir. Bütün dertleriniz O’nun gözetimindedir. Allah ‎ﷻ‎, Kur’an’ın öğretilmesini işte bu sıfatla başlatmayı seçmiştir.

Bu açılış, Kur’an hakkında nasıl düşünmemiz gerektiğinin zeminini hazırlar. Bugün sıradan bir Müslümana Kur’an hakkındaki izlenimini sorun. Size ne anlatır?

Çoğu zaman yasaklardan, cezadan, cehennem ateşinden söz edildiğini duyarsınız. Müslüman olsun olmasın, insanların Kur’an’la en son ilişkilendirdiği şey onun bir sevgi ve merhamet eylemi olduğudur.

Gayrimüslimler onu barbarca ya da merhametsiz diye nitelendirebilir. Müslümanlar bile bazen ceza ayetlerinde zorlanır; kendisini indireni bu kadar merhametli diye anan bir kitabın nasıl ateşte yanmaktan söz edebildiğini sorgular.

Ama bu açılış çok temel bir şeyi ilan eder: Kur’an’ın Rahmân tarafından öğretilmesi, aslında en büyük merhamettir.