Kaleme ve yazdıklarına andolsun

“Nûn” harfi, Kur’an’daki bazı sureleri açan gizemli harflerden biridir ve ardından gelen ilahi mesaj üzerinde daha derin düşünmeye davet eder.

Yeminin kendisi sadeliğiyle dikkat çekicidir ama taşıdığı anlam derindir. Allah ‎ﷻ‎ iki şeye yemin eder: Kaleme ve onunla kayda geçirilen her şeye.

Arapça dil bilgisinde bir zamir, kimi kastettiği açıkça belli olmadan kullanıldığında kasıtlı bir belirsizlik doğar ve bu belirsizlik birçok anlam katmanının önünü açar. “Yazdıkları” ifadesindeki “onlar” bilerek belirsiz bırakılmıştır; bu da anlayışımızı zenginleştiren farklı yorumlara imkân verir.

Bu yemindeki “onlar”ın kim olduğuna dair âlimlerin birkaç yorumu vardır. Bir görüşe göre bunlar, iki omzumuzda durup yaptığımız her şeyi kaydeden, amellerimizi yazan meleklerdir.

Başka bir yoruma göre bunlar, vahyi Levh-i Mahfûz’dan yazıp peygamberlere getiren ve onlara Allah’ın indirdiğini öğreten meleklerdir.

Üçüncü bir yorum bunu önceki vahiylerin kâtiplerine, yani Tevrat’ı ve İncil’i nakleden âlimlere ve yazıcılara bağlar. Ehl-i kitap, İslam’daki ezberleme geleneğinin aksine kutsal kitaplarını daha çok yazıya geçirerek korumuş, ilahi vahyi titizlikle kaydeden düzenli kâtip kadroları oluşturmuştu.

Bu yeminin amacı anlaşılınca önemi daha da belirginleşir. Allah ‎ﷻ‎ kalemi ve yazılanları, ardından gelecek olanın delili olarak kullanır: O (s.a.v.) mecnun değildir.

Peygamber’in (s.a.v.) gönderilişinden önceki yüzyılların Yahudi ve Hristiyan ilmî birikimi, onun getirdiğinin delilik değil hakikat olduğunu doğrulayacak kadar delil barındırır.

Onların durmadan yazan kendi kalemleri, kendi yazılı gelenekleri onun peygamberliğine şahitlik etti.

Burada kullanılan fiil kalıbı (‎يَسۡطُرُونَ‎, “yazıyorlar”) hem geçmişi hem de süregiden eylemi kapsar. Yalnızca vahyin indiği zamana kadar yazılmış olanları değil, bundan sonra yazılmaya devam edecek olanları da kasteder.

Bu vahiyden doğacak İslami ilimlerin uçsuz bucaksız okyanusunu düşünün: Tefsir, hadis, fıkıh, akaid kitapları ve daha sayısız ilim.

Bu mesaj sayesinde ortaya çıkacak bilginin hacmi ve derinliği, onu getirenin asla mecnun olamayacağının delilidir.

Kur’an’ın insan bilgisine ve bizzat öğrenme anlayışına etkisi, Peygamber’in (s.a.v.) doğruluğunun inkâr edilemez delili olacaktı. Zaman, onun hiç de mecnun olmadığını gösterecekti.

Sonraki nesiller bu vahyin medeniyetleri nasıl şekillendirdiğine, ilim arayışını nasıl yücelttiğine ve yüzyıllar boyunca insanlığa fayda sağlayacak anlayış çerçevelerini nasıl kurduğuna şahit olacaktı.

Bazı âlimlere göre bu surenin ilk ayetleri en erken inen vahiyler arasında olabilir; belki de Alak Suresi’nin ilk ayetlerinden sonraki ikinci vahiydir:

O ilk vahiyde de kaleme işaret vardı:

Peygamber (s.a.v.) o sarsıcı tecrübeden dönüp yaşadıklarını anlatmaya başladığında, ona yakın olanların bazıları aklını mı kaybettiğini merak etmişti.

Böyle kırılgan ve belirsiz bir anda Allah ‎ﷻ‎ bu teyidi indirdi.