Kulunu geceleyin yürüten O Zât ne yücedir

‎أَسۡرَىٰ‎ kelimesi birini geceleyin yola çıkarmak veya götürmek anlamına gelir. Kelimenin kökü olan ‎سُرَىٰ‎ gece yürüyüşü demektir; dolayısıyla ‎أَسۡرَىٰ‎ geceleyin yola çıkarmak/götürmek manasına gelir.

Allah ‎أَسۡرَىٰ بِعَبۡدِهِۦ لَيۡلًا‎ (kulunu geceleyin yürüttü) buyurduğunda, özel bir dilsel tercih yapmaktadır.

‎أَسۡرَىٰ‎ kelimesi tek başına zaten “geceleyin götürmek” anlamına gelir; ancak Allah buna bir de ‎لَيۡلًا‎ ifadesini eklemiştir. Eğer “tek bir gece” anlamındaki ‎لَيۡلَةً‎ kelimesini kullansaydı, bu, gecenin tamamını çağrıştırırdı.

Oysa ‎لَيۡلًا‎ ifadesi, bunu gecenin çok küçük bir parçası olarak anlamamıza olanak tanır. Bu yolculuk, gecenin yalnızca çok küçük bir kısmını kapsamıştır.

Bu ayet, iki aşamalı bir yolculuğun yani Gece Yolculuğu (İsrâ) ve Göğe Yükseliş’in (Miraç) ilk kısmına işaret etmektedir. Bu surede yalnızca gece yolculuğundan bahsedilir; göklere yükseliş ise Necm Suresi’nde konu edilir. Burada, Peygamber’in Kudüs’e yaptığı yolculuğu okumaktayız.

Ayet şöyle devam eder:

Hz. Peygamber (s.a.v.) Kur’an tarafından zaten Mekke’nin imamı olarak ilan edilmişti; şimdi ise Mescid-i Aksa’nın da imamı olarak ilan edilecekti.

Bu yolculuk sırasındaki en önemli olaylardan biri, Resulullah’ın (s.a.v.) diğer tüm peygamberlere namazda imamlık etmesiydi. Böylece hem Mekke’nin hem Mescid-i Aksa’nın ve aynı zamanda kendisinden önceki tüm peygamberlerin imamı oldu.

Allah (c.c.), Mescid-i Aksa’yı şöyle nitelendirir:

Bunun zahiri bir anlamı vardır: Kudüs toprakları son derece gür, yeşil, güzel ve bitki örtüsü bakımından zengindir. Ancak bunun yanı sıra Allah (c.c.), orayı peygamberler ve vahiy ile de bereketlendirmiştir.

Burası, Hz. İbrahim’in ayak bastığı yerlerden biridir. Hz. İbrahim oğullarından birini orada, diğerini ise Mekke’de bırakmıştı. Kudüs bölgesinde bırakılan oğlu Hz. İshak idi ve onun soyu Hz. Yakub ve onun nesliyle devam etti. Diğer oğlu Hz. İsmail ise Mekke’de bırakılmıştı ve onun soyundan da Peygamberimiz (s.a.v.) dünyaya geldi.

İşte bu iki mirası taşıyan soylardan birinin içinden, her iki mirası da birleştirecek; hem Mescid-i Haram’ın hem de Mescid-i Aksa’nın imamı olacak biri çıkacaktı.

Allah (ﷻ), bu yolculuğun amacını şöyle açıklar:

Bu olağanüstü olay, göz açıp kapayıncaya kadar gerçekleşti. Bazı âlimlere göre, Peygamber (ﷺ) geri döndüğünde kapı mandalı hâlâ sallanmaktaydı. Gayb âleminde zamanın işleyişi farklı olsa da bizim zaman algımıza göre olay işte bu denli hızlı cereyan etmişti.

Peygamber (ﷺ) yaşananları insanlara anlattığında, Kureyşliler büyük bir sevinç yaşadılar. Zira o zamana dek onu deli olmakla itham ediyorlardı ve artık elçinin takipçilerine karşı kullanabilecekleri bir koz elde etmişlerdi.

Hemen Hz. Ebû Bekir’in yanına koşup şöyle dediler: “Peygamberinin az önce neler söylediğinden haberin var mı? Kudüs’e gidip geldiğini ve tüm bunları gecenin sadece bir bölümünde gerçekleştirdiğini iddia ediyor!”

Hz. Ebû Bekir (r.a.) şöyle karşılık verdi: “Gerçekten böyle mi söyledi?”

Dediler ki: “Evet, söyledi. İstersen bizimle gelebilirsin; o da sana bizzat anlatır.”

O ise şöyle cevap verdi: “Eğer O söylediyse, bu gerçekleşmiştir.”

Onun sarsılmaz inancı buydu.

Aklı bunu kavramakta zorlansa bile, bu artık bir sorun teşkil etmiyordu; zira o, Allah’ın Elçisi’ni çoktan hakiki bir elçi olarak kabul etmişti.

Ayet şöyle sona erer:

Allah’ın (c.c.), Elçisi’ni bu en yüce noktada yani insanlık başarısının zirvesinde, bu olağanüstü yolculukta nasıl ‎عَبۡدِهِۦ‎ (O’nun kulu) ifadesiyle tanımladığına dikkat edin.

Buradan şunu anlıyoruz: Allah katındaki en mütevazı konumumuz olan “O’nun kulu olma” hâli, aslında en yüce konumdur.