وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِى ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ رِزۡقُهَا وَيَعۡلَمُ مُسۡتَقَرَّهَا وَمُسۡتَوۡدَعَهَا ۚ كُلٌّ فِى كِتَٰبٍ مُّبِينٍ
Yeryüzünde yürüyen hiçbir canlı yoktur ki, onun rızkını Allah üstlenmiş olmasın. O, onun uzun süre kalacağı yeri de, geçici olarak emanet bırakılacağı yeri de bilir. Hepsi apaçık bir kitaptadır.
Yeryüzünde yürüyen hiçbir canlı yoktur ki, onun rızkını bizzat Allah üstlenmiş olmasın. Onun rızkını sağlama sorumluluğu bizzat Allah’a aittir.
Bu ayet, vahiy karşısında kibirlenenlere farklı türden bir uyarıda bulunmaktadır.
Eğer vaktiniz olduğunu sanıyorsanız ve henüz bir cezayla karşılaşmadıysanız şunu anlayın ki şayet Allah ﷻ rızkınızı kesiverseydi, cezanız derhal başlayabilirdi.
Kıyamet gününü beklemenize gerek yok; yiyeceğiniz ve içeceğiniz kesilse ya da ciğerlerinize hava çekemez hâle gelseniz, işiniz bitmiş demektir.
O’nun rızıklandırmadığı hangi canlı yeryüzünde yürümektedir ki?
مُسۡتَقَرَّهَا وَمُسۡتَوۡدَعَهَا ifadesi birden fazla anlama gelmektedir.
مُسۡتَقَرَّ bir şeyin uzun süre kaldığı yeri ifade ederken; مُسۡتَوۡدَعَ bir şeyin çıkarılmadan önce geçici olarak muhafaza edildiği yeri belirtir.
Allah ﷻ, sizin uzun süre bulunacağınız yeri (yani yeryüzünde dolaştığınız mekânı) ve geçici emanet yerinizi (yani nihayetinde oradan çıkarılacağınız kabrinizi) bildiğini ifade etmektedir.
Tüm bunlar كِتَٰبٍ مُّبِينٍ — her şeyi açıklığa kavuşturan, apaçık bir kitapta kayıtlıdır.
Arap tasavvurunda mezarın kendisi derin bir sembolizm taşır. Mezarlar bir tür sır niteliğindedir; içlerinde gömülü olanı gizlerler.
Zamanla üzerlerinde bitkiler biter ve orada bir zamanlar bir mezarlık bulunduğunu bilemez hâle gelirsiniz; tamamen gözden kaybolurlar. Tüm bu tasvir, içeride saklı olan bir şeye işaret eder.
Oysa Allah, tıpkı içinizde taşıdığınız sırlar gibi, yerin altında gizlenen şeylerin de ne kadar süre saklı kalacağını ve ne zaman gün yüzüne çıkarılacağını bilir.
Allah’tan hiçbir şey gizli kalmaz; her şey apaçık bir kitapta, yani her şeyin açıkça görüldüğü bir kayıtta yer alır.