وَعِبَادُ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلَّذِينَ يَمۡشُونَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ هَوۡنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلۡجَٰهِلُونَ قَالُواْ سَلَٰمًا
Rahman’ın has kulları o kimselerdir ki onlar yerde tevazu ile yürürler. Cahiller kendilerine laf atarsa “Selâmetle!” derler.
Allah’a iman eden bir kimse, hayatın ne kadar muazzam olduğunu ne kadar derinden kavrarsa, kendisinin o denli aciz ve küçük olduğunu da o kadar iyi idrak eder.
Allah’ın yüceliği, kaçınılmaz olarak insanı tevazuya yöneltir.
“Allahu Ekber” ifadesi iki şeyi ilan eder: Allah’ın yüceliğini ve benim böyle bir yücelikten yoksun oluşumu.
وَعِبَادُ ٱلرَّحۡمَٰنِ
Sonsuz Merhamet Sahibi’nin kulları
Bunlar, yeryüzünde هَوۡنًا (tevazuyla, yumuşaklık hâliyle) yürüyen kimselerdir. Yürürken yeri gümbür gümbür çiğnemezler.
İsrâ Suresi’nde Allah bize şöyle buyurmuştur: “Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Zira yürürken yeri yarıp geçemezsin.”
Bu konu sadece fiziksel olarak yürüme eylemiyle ilgili değildir. Bazı insanların yürüyüşlerinde, başkalarına gözdağı veren veya kibir sergileyen bir eda, kendilerine has bir hareket tarzı vardır. Yürüyüş biçimleri bile insanları rahatsız eder ya da onlara korku salar.
Bu durum hem genç erkekler hem de genç kadınlar için geçerlidir; oysa mümin, tevazu ve vakarla yürür.
Ayet şöyle devam eder:
وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلۡجَٰهِلُونَ قَالُواْ سَلَٰمًا
Cahiller onlara hitap ettiğinde, onlar “selâm” derler.
Buradaki جَاهِل kelimesi, duygularına hâkim olamayan kimseyi ifade eder. خَاطَبَ kelimesi ise birine yüksek sesle, herkesin önünde hitap etmek anlamına gelir.
Cahil insanlar seslerini alçaltmazlar; ilgi odağı olmak isterler. Ne kadar “çılgın” olduklarını kanıtlamak adına en aşırı şeyleri söyleyerek çevrelerindekileri etkilemeye çalışırlar. Birbirlerinin tepkilerinden beslenir, giderek daha müstehcen veya şok edici şeyler söyleme konusunda yarışırlar. Söyleyecekleri şeyler konusunda hiçbir sınır tanımazlar.
Böyle kişiler sizinle muhatap olmaya çalıştığında verilecek en iyi karşılık “selâm”dır; yani barışçıl bir duruş sergilemektir.
Bu, “Esselâmü aleyküm” demek zorunda olduğunuz anlamına gelmez; durumu yatıştırmak adına “Sorun yok, sakin ol,” demek de olabilir. Bu, onlara huzur vermek, yani sizin tarafınızdan herhangi bir çatışmaya mahal vermemek demektir. Tartışmayı daha fazla uzatmazsınız.
Birisi bilgisizce ve duygularının esiri olarak davrandığında, onunla entelektüel bir sohbete giremezsiniz. Aklı bir kenara bırakıp tamamen ham duygularına teslim olmuş birine rasyonel kanıtlar sunamazsınız.
Cahilin zıddı ise عَاقِل, yani duygularını kontrol edip bunun yerine aklını kullanan kişidir.
Bazı konuları açmanın da bazı şeyleri oluruna bırakmanın da bir zamanı vardır. Bunu fark edip geri durabilmek için zekâya ve tevazuya sahip olmalısınız.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir keresinde kabilenin ileri gelenlerinden biriyle konuşurken, görme engelli olan Abdullah bin Ümmü Mektûm (r.a.) ilim öğrenmek maksadıyla yanına geldi. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), bu bölünmeden duyduğu hoşnutsuzlukla yüzünü astı. Bunun üzerine Allah (c.c.) Abese Suresi’ni indirdi: “Yüzünü astı...”
Akla şu soru gelebilir: İbn Ümmü Mektûm (r.a.) görme engelli olduğuna göre, nasıl incinebilirdi ki?
Buradan çıkarılacak ders şudur: Sabırsızlık göstermemelisiniz. İnsanlara karşı sabırlı olmalısınız.
Tüm insanlar büyük hatalar yapabilir. Ancak tebliğle uğraştığınızda, insanlar mesajınızı göz ardı etmenin yollarını ararlar. Tek bir yanlış adımda hemen, “Gördünüz mü? İşte o hatayı yaptı.” derler.
Bu yüzden çok daha dikkatli olmalı ve kendinizi çok daha yüksek standartlara tabi tutmalısınız.