وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَا تَنَٰزَعُواْ فَتَفۡشَلُواْ وَتَذۡهَبَ رِيحُكُمۡ ۖ وَٱصۡبِرُوٓاْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ
Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin ve çekişmeyin; yoksa cesaretinizi kaybedersiniz ve gücünüz gider. Sabredin. Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir.
وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ
Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin.
وَلَا تَنَٰزَعُواْ
Ve çekişmeyin.
Dikkat edin; Allah (c.c.), “Allah ve Resûlü ile tartışmayın” demiyor; aksine, birbirinizle tartışmayın buyuruyor.
Uhud’da Müslümanların strateji konusunda kendi aralarında anlaşmazlığa düşmeleri, tam da bu duruma bir örnektir. Kimileri Medine’nin içinden savunma yapmayı isterken, kimileri de dışarı çıkıp düşmanı karşılamayı savunuyordu.
İşte bu iç anlaşmazlıklar, sonrasında karşılaşılan zorluklara zemin hazırladı.
فَتَفۡشَلُواْ
Yoksa cesaretinizi kaybedersiniz.
Modern Arapçada فَشِلَ kelimesi basitçe “başarısız olmak” anlamına gelse de, klasik Arapçada motivasyonu tamamen yitirmek gibi daha derin bir anlam taşır.
Bir İslami kuruluşta gönüllü olarak çalışmak üzere ilk toplantınıza katıldığınızı ve orada sadece tartışmalara, insanların birbirinin sözünü kestiği bir ortama şahit olduğunuzu hayal edin. Bu karmaşa içinde iki saat geçiyor. Peki, sonrasında motivasyonunuz ne durumda olur?
Tüm hevesiniz kırılmış, enerjiniz tükenmiş olur.
İnsanlar —özellikle de dinî konularda— birbirleriyle çekişmeye başladıklarında motivasyon uçup gider.
Bir araya gelmenin asıl amacı, birbirinin enerjisini tüketmek değil; bilakis azmi artırmak ve hayırlı işler yapma konusunda birbirini şevklendirmek olmalıdır.
وَتَذۡهَبَ رِيحُكُمۡ
Ve kuvvetiniz gider.
Buradaki رِيح kelimesi rüzgâr veya nefes anlamına gelir. Bu ifade, var gücüyle koşan, ağır ağır soluyan ve nefesi tükenmekte olan birini çağrıştırır.
Yelkenleri açık bir şekilde rüzgârla ilerleyen bir gemiyi hayal edin; aniden rüzgâr kesilir ve gemi suyun üzerinde hareketsiz, öylece kalakalır.
İşte iç çatışmalar, bir topluluğun ilerleme ivmesine tam olarak bunu yapar.
وَٱصۡبِرُوٓاْ
Ve sabredin.
إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ
Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir.
O’nun özel beraberliği ve desteği, sabrı kuşananlarla birliktedir.
Bu ayet bize, İslami çalışmalarda motivasyonu korumaya dair hayati bir ders verir. Ayet, Allah’a (ﷻ) ve Resûlü’ne (ﷺ) itaatle başlar; ancak hemen ardından motivasyonu en çok yok eden şeye, yani iç çekişmelere ve anlaşmazlıklara değinir.
Olumlu bir çabanın parçasıyken aranızda tartışmalar patlak verirse, işi sürdürün ama tartışmalardan uzak durun. Kendinizi bu çekişmelerin içine hapsetmeyin.
Bu tür çatışmalar, içinizde taşıdığınız o küçük motivasyon kıvılcımını yok edecektir.
O motivasyon, rüzgârlı bir günde yanan cılız bir mum gibidir; her an sönüp gidebilir. Onu koruyun.
Şeytan, İslami çalışmalarda kişilikleri çatıştırma konusunda ustadır. İnsanlar, kendi görüşleri benimsenmediğinde meseleleri şahsi algılama eğilimindedir.
Ancak aradaki fark şudur: Asıl endişe duymanız gereken durum, Allah’a ve Resûlü’ne itaatsizlik edilmesidir; üzülmeye ve kaygılanmaya değer olan budur.
Hangi ders kitabının kullanılacağı, toplantının pazartesi mi yoksa salı mı yapılacağı ya da hangi yöntemin izleneceği gibi hususlardaki anlaşmazlıklar ise araya ayrılık sokmaya değmez. Bu tür şeyleri görmezden gelin; bunlar dünyanın sonu değildir.
Eğer bu meseleler sizi çatışmaya sürükleyecek kadar rahatsız ederse, sonunda birbirinizle ters düşersiniz ve tüm o kolektif çaba çöker.