وَلَوۡ نَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ كِتَٰبًا فِى قِرۡطَاسٍ فَلَمَسُوهُ بِأَيۡدِيهِمۡ لَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٌ مُّبِينٌ
Şayet sana kâğıt üzerine yazılmış bir kitap indirseydik de onlar ona elleriyle dokunsalardı, inkârda ısrar edenler yine de: “Bu, apaçık bir büyüden başka bir şey değildir.” derlerdi.
Bu ayet, En’âm Suresi’nin temel temalarından birine değinmektedir.
Mekke döneminin sonlarına doğru Kureyşliler, İslam mesajına yönelik o meşhur eleştirilerini geliştirdiler: “Onu gözümüzle görmedikçe inanmayız.”
Onlar, eğer Peygamber (s.a.v.) gerçekten bir elçi ise, sadece sözlerle yetinmeyip kendilerine somut, fiziksel bir şey göstermesi gerektiğinde ısrar ediyorlardı. Kur’an’ın sadece sözlerden ibaret olduğunu öne sürüyorlardı. Kitabın fiziksel olarak gökten indiğini görmeyi, meleklere şahit olmayı ve elle tutulur, somut bir deneyim yaşamayı talep ediyorlardı.
Tavırları netti: Bir kanıt gördüğümüz anda inanmaya hazırız; ancak o ana kadar mesajınızla vaktimizi boşa harcamayın.
Allah (c.c.), bu talebe çarpıcı bir varsayımla karşılık verir:
“Şayet sana قِرۡطَاس üzerine yazılmış bir kitap indirseydik...”
Kırtâs kelimesi, Mısır hiyerogliflerinde kullanılan türden özel bir kâğıdı; yani rulo hâlinde sunulan, daha kalın ve sert dokulu bir kâğıt türünü ifade eder. Bu, Arapların aşina olduğu sıradan bir yazı malzemesi değildi. Nadir ve egzotik bir malzemeydi; dışarıdan geldiği belli olan, yabancı bir unsurdu.
Allah (c.c.) bu kelimeyi kullanarak, kökeni itibarıyla doğa üstü nitelikte olan, alışılmadık ve âdeta başka bir dünyaya ait bir kâğıt tasviri sunmaktadır.
Ayet şöyle devam ediyor: “Ona elleriyle dokunsalardı.”
Buradaki فَلَمَسُوهُ بِأَيۡدِيهِمۡ ifadesi bilhassa önemlidir.
لَمۡس kökü, özellikle elle dokunmayı ifade eder. Bu, herhangi bir temas değil, bir şeyi elle tutup incelemekten kaynaklanan kasıtlı bir tetkik sürecidir. Allah (ﷻ), bu ifade yapısında “eller”e iki kez atıfta bulunarak bu hususu bilhassa vurgular.
Söz konusu olan sıradan bir temas değil; aksine derinlemesine bir inceleme, sınama, kurcalama ve her yönünü görmek için onu evirip çevirme eylemidir.
Tüm bunlara rağmen —yani tutup inceleyebilecekleri ve bizzat kendi elleriyle doğrulayabilecekleri, sıra dışı bir kâğıda yazılmış fizikî bir kitabı teslim aldıktan sonra bile— Allah (ﷻ) ne olacağını şöyle bildirir:
لَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٌ مُّبِينٌ
İnkârda ısrar edenler yine de şöyle derlerdi: “Bu, apaçık bir büyüden başka bir şey değildir.”
Onlar, bunun açıkça bir büyü olduğu ve söz konusu durumun, Peygamber’in (s.a.v.) bir büyücü olduğunu kanıtlamaktan öteye geçmediği sonucuna varırlardı.
Bu durum derin bir gerçeği gözler önüne seriyor: Hangi mucize gönderilirse gönderilsin, onların kararını çoktan vermiş olduklarını bildiriyor.
O, kalplerinde gerçekte ne olduğunu biliyor. Talep ettikleri şey davalarına bir fayda sağlamayacak, aksine inkârlarını pekiştirecektir.
Bu ayet bize, sorunun delil eksikliği değil, kalplerinin durumu olduğunu öğretiyor.
Bu husus, surenin önceki bölümlerinde yer alan vahiylerle de bağlantılıdır. Birinin isteği üzerine fiziksel bir mucize en son ne zaman gönderilmişti? Hz. Salih’in kavmi ve dişi deve olayında.
Peki buna eşlik eden ilahi uyarı neydi? Mucize gerçekleştiği hâlde inkâr yoluna gidilirse, ardından derhal bir ceza gelir.
Mekkeli inkârcılar, aslında ne talep ettiklerinin farkında bile değillerdi. Şayet o fiziksel mucizeyi görüp ardından onu reddetselerdi, neler olacağını önceki ayetlerden zaten biliyoruz.
Allah (c.c.), onların bu isteğini yerine getirmeyerek aslında onlara büyük bir lütufta bulunmaktadır.