Kur’an Bakara Suresi’ne bu gizemli harflerle başlar

Kur’an Bakara Suresi’ne bu gizemli harflerle başlar. Bunlar “Hurûf-u Mukatta’a” (kesik harfler) olarak bilinir. “Mukatta’a” kelimesi “ayrık” veya “kesik” anlamına gelir; bu harfler Kur’an boyunca bazen tek, bazen iki, bazen üç, kimi zaman da dört veya beş harf hâlinde karşımıza çıkar.

İslam âlimleri arasındaki baskın görüş, bunların gerçek anlamını yalnızca Allah’ın bildiği yönündedir. Bu harflerin hikmetleri ve neden bazı surelerin başına yerleştirildikleri üzerine çeşitli ilmî tartışmalar yapılmış olsa da, bunların çoğu varsayımdan öteye geçememiştir.

Yine de, özellikle Bakara Suresi özelinde öne çıkan, son derece parlak ve bariz bir hikmet söz konusudur.

Fatiha Suresi’nde Allah’tan hidayet dileriz:

Bakara Suresi Kur’an’ın ilahi tertibi içerisinde bu yakarışa verilen ilk cevap niteliğindedir. Ancak Allah’ın bu cevaba nasıl başladığına dikkat edin: Anlamını dahi kavrayamadığımız harflerle. Bu durum son derece önemlidir; zira hemen o anda takındığımız tavrı bir hizaya sokar ve bizi dengeler.

Bu Kitap’a her şeyi bildiğinizi sanarak gelmeyin. Ona, hiçbir şey bilmediğinizi; yalnızca Allah’ın bildiğini anlayarak ve kabul ederek gelin.

Elif, Lâm, Mîm harfleri, insanı ait olduğu yere, yani gerçek konumuna yerleştirir.

Ancak bu harflerin bir başka büyüleyici yönü daha vardır. Resulümüz (ﷺ) okuma yazma bilmiyordu. Allah, onun ümmîler —yani okuma yazma bilmeyenler— arasında kalmasını murat etmişti. Kur’an bizzat şöyle buyurur:

Yine de burada, okuma yazma bilmeyen bu Peygamber, alfabe harflerinin isimlerini telaffuz etmektedir: Elif, Lâm, Mîm.

Bu harf isimleri, ancak okuma yazma bilenlerce bilinir. Okuma yazma öğrenme sürecindeki biri haricinde, bu kelimeler herhangi bir şeyi ifade etmez.

Bakara Suresi’nin Medine dönemine ait bir sure olduğu, yani Peygamber’in (ﷺ) hicretinden sonra nazil olduğu hatırlandığında bu durum bilhassa önem kazanır. O, Medine’de ilim ehli bir toplulukla —özellikle de okuma yazma bilen ve bilgi sahibi insanlar olmakla övünen Yahudi toplumuyla— temas hâlindeydi.

O dönemde Arapların çoğu okuma yazma bilmiyordu; dolayısıyla bu durum Yahudi toplumu için bir gurur kaynağı ve aynı zamanda bir sorgulama gerekçesiydi: “Bu kişi nasıl peygamber olabilir? Okuma yazma bile bilmiyor.”

“Elif-Lâm-Mîm”in okunuşu, orada oturan âlim hahamı bile hayrete düşürür: “Harflerin isimlerini nereden biliyor? Hani okuma yazma bilmiyordu?”

Bunun sebebi, insan kapasitesinin ötesinde Birinin öğretiyor olmasıdır.

Ayrıca dikkat edilirse Allah buna sadece bir “okuyuş” (ki bu ezberden de yapılabilir) demez; bunun yerine “Kitap” kelimesini kullanır (Bakara 2). “Kitap” kelimesi doğası gereği yazılı bir şeye, yani içeriğine erişmek için okuryazarlık gerektiren bir şeye işaret eder. Oysa okuma yazma bilmeyen bu Peygamber’e bir Kitap bilgisi verilmektedir.

Kur’an’ın ilerleyen bölümlerinde, Peygamber için “ikra” (oku) kelimesinin kullanıldığını görürüz. O, eğitimli bir insanın okuduğu gibi okur; ancak bu, farklı türden bir eğitimdir.

Bu, ilahi bir eğitimdir; gayb âleminden gelen bir öğretidir.