Allah’ın sana helal kıldığını niçin haram kılıyorsun?

Bu sure çok derin bir hitapla başlar:

Kendisinden önceki Talâk Suresi karı koca arasındaki sevginin bitişini ele alıyordu; bu sure ise tam tersi bir durumu inceler.

Allah ‎ﷻ‎ müminlere yönelik bir rehberliğe geçmek yerine, bizzat Peygamber’in (s.a.v.) yaptığı bir şeye hitap eder.

Bu, müminlerin annelerinden ikisinin dâhil olduğu meşhur bir olayla ilgilidir.

Hz. Peygamber’in vaktini eşleri arasında adaletle paylaştırmasıyla ilgilidir. Müminlerin annelerinden biri onun için özel bir ballı içecek hazırlamıştı; o da bu içeceğin tadını çıkararak onun evinde biraz fazla vakit geçirdi.

Başka bir eşinin evine gittiğinde bu eşi kokuyu fark etti ve hoşnutsuzluğunu dile getirerek kötü koktuğunu söyledi. Hz. Peygamber, eşinin duygularına duyduğu sevgi ve saygıdan dolayı o balı bir daha asla yemeyeceğine karar verdi.

Bu, hukuki anlamda dinî bir yasak değildi; sadece eşine nezaket ve saygıdan dolayı yapılmış kişisel bir tercihti.

Ancak Hz. Peygamber’in davranışları sürekli göz önündedir. Müslümanlar onun yaptığı her şeyi gözlemler ve onun davranışlarından dinî hükümler çıkarır. Bu tür yanlış anlamaların tarihte örnekleri vardır.

Sahabe, Hz. Peygamber’in örneğine uymaya o kadar bağlıydı ki bazı meyveleri, sırf Hz. Peygamber’in onları kestiğini görmedikleri için yemezlerdi; onları kesmenin sünnete uygun bir yolu olup olmadığını bilmiyorlardı. Sahabeden biri, Medine’de belli bir yoldan her geçişinde bir yana eğilirdi; çünkü orada bir zamanlar bir ağaç vardı ve Hz. Peygamber (s.a.v.) oradan geçerken o yöne eğilirdi.

Bu, Müslüman topluma özgü bir durum değildi. Allah ‎ﷻ‎ Kur’an’da şöyle bildirir:

Hz. Yakub (a.s.) deve etinin tadını sevmediği için onu kendisi yemezdi. Onun soyundan gelenler ise bu kişisel tercihi dinî bir yasağa dönüştürdü ve kendi şeriat anlayışlarında deve etini haram kıldılar.

Peygamberler için en küçük alışkanlıklar bile çok büyük bir ağırlık taşır; çünkü dinî emsal oluştururlar.

Peygamber (s.a.v.) eşine kişisel bir jest olarak artık bal yemeyeceğini söylerse, bu dinî bir hüküm olarak yanlış anlaşılabilir ve bütün toplumun baldan kaçınmasına yol açabilir. İşte bu yüzden peygamberler en küçük kişisel tercihlerinde bile son derece dikkatli olmak zorundadır.

Allah ‎ﷻ‎ “Allah’ın sana helal kıldığı şeyi niçin haram kılıyorsun?” derken bu daha derin meseleye işaret eder. Ayetin sonu ise hem bir düzeltme hem de derin bir övgü içerir:

Herkesin derdi Peygamber’in kendisinden razı olması olmalıdır; oysa burada Peygamber’in kendisi eşinin üzgün olup olmadığını dert ediniyor. Sırf uyumu korumak için sevdiği bir şeyden vazgeçmeye razı.

Bu ilahî düzeltme anında bile Allah ‎ﷻ‎, onun ahlakının güzelliğini ve ailesine duyduğu derin sevgiyi takdir eder.

Ayet bize çok önemli bir ilke öğretir: Sırf bir ilişkiyi kurtarmak ya da eşinizi memnun etmek için Allah’ın helal kıldığı şeyi kendinize haram kılmayın.