Allah, ağacın altında biat eden müminlerden razı oldu

Yukarıda sözü edilen bey‘at, Hudeybiye’de gerçekleşen ve ilgili âyetle Allah Teâlâ’nın rızasına mazhar olduğu müjdelenen Bey‘atü’r-Rıdvân’dır. Tefsir âlimleri bu olayı şöyle nakletmişlerdir:

Resûl-i Ekrem (s.a.v.), Hudeybiye’ye ulaştığında Huzâa kabilesinden Hırâş b. Ümeyye’yi, Sa‘leb adlı devesine bindirerek Mekkelilere elçi olarak gönderdi. Amacı, savaşmak için değil, yalnızca Kâbe’yi ziyaret etmek ve umre yapmak üzere geldiklerini bildirmekti. Ancak Hırâş, bu mesajı Mekkelilere ilettiğinde onlar devesini öldürdüler ve kendisini de öldürmek üzere üzerine yürüdüler. Ehâbiş topluluğunun araya girmesiyle ölümden kurtulan Hırâş, geri dönerek yaşananları Resûlullah’a anlattı.

Bunun üzerine Resûl-i Ekrem (s.a.v.), elçi olarak göndermek üzere Hz. Ömer’i (r.a.) çağırdı. Ancak Hz. Ömer şöyle dedi:

“Yâ Resûlallah! Onlar kendilerine karşı duyduğum öfkeyi ve düşmanlığımı bilirler. Bu yüzden onlara güvenemem. Üstelik başıma bir kötülük gelirse Mekke’de beni koruyacak, Adiyoğullarından hiçbir yakınım da bulunmuyor. Bunun yerine Osman b. Affân’ı göndermeniz daha uygun olur. Çünkü onun Mekke’de çok sayıda akrabası ve yakını vardır. Ayrıca kendisini severler. Sizin mesajınızı onlara güvenle ulaştırabilir.”

Bunun üzerine Resûlullah (s.a.v.), Hz. Osman’ı (r.a.) çağırarak Kureyş’e elçi olarak gönderdi ve ona şöyle buyurdu:

“Onlara, savaşmak için gelmediğimizi, yalnızca Kâbe’yi ziyaret etmek ve umre yapmak istediğimizi bildir. Ayrıca kendilerini İslam’a davet et.”

Resûlullah (s.a.v.), Hz. Osman’a Mekke’de iman etmiş erkek ve kadınlarla görüşmesini, onlara yaklaşan fethi müjdelemesini ve Allah Teâlâ’nın dininin yakında Mekke’de hâkim olacağını haber vermesini de emretti.

Hz. Osman bu talimatlarla Mekke’ye doğru yola çıktı. Şehre vardığında kendisini Ebân b. Saîd b. Âs karşıladı. Ebân, bineğinden inerek Hz. Osman’ı kendi bineğine bindirdi ve böylece onun Kureyşlilerin yanına ulaşmasını sağladı.

Hz. Osman, Resûlullah’ın mesajını Kureyşlilere iletti. Bunun üzerine onlar şöyle dediler:

“İstersen sen Kâbe’yi tavaf edebilirsin. Ancak hepinizin birden Mekke’ye girmenize izin vermemiz mümkün değildir.”

Hz. Osman ise şu karşılığı verdi:

“Resûl-i Ekrem tavaf etmedikçe ben de tavaf etmem.”

Bunun üzerine Kureyşliler, Hz. Osman’ı alıkoyarak gözetim altında tuttular. Bu sırada Hudeybiye’de bulunan Resûlullah’a ve Müslümanlara, Hz. Osman’ın öldürüldüğü haberi ulaştı.

Bu haberi alan Resûlullah (s.a.v.), “O kavimle çarpışmadan buradan ayrılmayacağız.” buyurdu.

Ardından Resûlullah’ın münadisi Müslümanlara şöyle seslendi:

“Dikkat edin! Resûlullah’a Rûhu’l-Kudüs gelerek kendisine bey‘at alınmasını emretti. Haydi, Allah Teâlâ adına Peygamber’e bey‘at etmek üzere toplanın!”

Bu çağrı üzerine Müslümanlar derhâl Resûlullah’ın yanına koşarak kendisine bey‘at ettiler.

Bu tarihî bey‘at, semûre adı verilen bir ağacın altında gerçekleşti.

Rivayet edildiğine göre, Bey‘atü’r-Rıdvân’ın gerçekleştiği semûre ağacı, zamanla insanların ziyaret ettiği bir yer hâline gelmişti. Bazı kimseler bu ağacın yanına giderek namaz kılmaya başlamışlardı. Durumdan haberdar olan Hz. Ömer (r.a.), ağacın kesilmesini emretti.

Bey‘atü’r-Rıdvân’a katılan sahabilerin Allah katındaki üstün konumuna ise Resûlullah (s.a.v.) şu sözleriyle işaret etmiştir:

Allah ‎ﷻ‎ onların samimiyetini, hak uğruna ölmeye hazır oluşlarını, tam teslimiyetlerini gördü. Orada ganimet ya da şan şöhret için değillerdi.

Oradaydılar, çünkü iman etmişlerdi.

Kalplerinde olandan dolayı:

Önceki ayetlerde, müminler antlaşmanın şartları yüzünden sıkıntıya düştüklerinde, sekînetin kalplerine içeriden girmesi gerekiyordu.

Şimdi ise samimiyetlerini ispat etmiş olarak, sekînet onların üzerine yukarıdan dökülüyor; sarsılmaz imanlarına ilahi bir hediye olarak.

Ödülleri ne oldu?

Bu, Hudeybiye’den kısa bir süre sonra gelecek olan Hayber fethi olabilir.