Göğün apaçık bir duman getireceği günü bekle

Peygamber’e (‎ﷺ‎) şöyle buyurulur: “Dikkatle gözetle.”

İrtikâb kelimesi; seçim sonuçlarını dakika dakika takip eden ya da kritik bir spor karşılaşmasını saniye saniye izleyip sürekli güncellemeleri kontrol eden birinin sergilediği türden, tetikte ve dikkatli bir gözetleme hâlini ifade eder.

Peygamber’e (‎ﷺ‎) göğün ‎دُخَانٍ مُّبِينٍ‎ (apaçık, belirgin bir duman) ile getireceği o belirli olayı beklemesi emredilir.

İlk nesil âlimler, bu dumanın neyi temsil ettiği konusunda farklı görüşler öne sürmüşlerdir.

Abdullah bin Abbas (r.a.), bunun kıyamet gününe işaret ettiğine inanıyordu.

Bununla birlikte Abdullah bin Mes’ud (r.a.), bu ifadenin Hz. Peygamber (s.a.v.) döneminde Mekke’yi vuran şiddetli bir kıtlığa işaret ettiği görüşündeydi. Kuraklık öylesine şiddetlendi ki, toz fırtınaları şehri kapladı; havaya savrulan kuru toprak, dağılmayan duman benzeri bir pus oluşturdu. Toprak tamamen kurumuş, tozla dolan hava ise her şeyi bir duman gibi örtmüştü.

Daha geniş bir bağlamda ele alındığında, ikinci yorumun ağırlık kazandığı görülür. Bu sureler boyunca Hz. Musa (a.s.) ile Firavun’un kıssası tekrar tekrar karşımıza çıkar.

Allah’ın başka bir ayette ‎وَمَا نُرِيهِم مِّنۡ ءَايَةٍ إِلَّا هِىَ أَكۡبَرُ مِنۡ أُخۡتِهَا ۖ وَأَخَذۡنَٰهُم بِٱلۡعَذَابِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ‎ “Onlara hep birbirinden büyük mûcizeler gösterdik. Belki dönüş yaparlar diye azaplarla sarstık.” (Zuhruf 48) buyurduğu üzere, Hz. Musa’ya dokuz mucize verilmişti. Bunların çoğu, nihai cezadan önceki daha hafif cezalar ve Allah’a yönelmek için sunulan fırsatlardı.

Mekke’nin üzerine çöken bu duman da Kureyşliler için benzer bir işaret, daha ağır sonuçlarla yüzleşmeden önce gerçeği fark etmeleri adına bir fırsat niteliğinde olabilir.