O gün kişi kardeşinden kaçar

‎فِرَار‎ kelimesi özellikle dehşet içinde koşmayı anlatır; bir hayvanın yırtıcıdan kaçması gibi.

Peşinize bir köpek düşmüşse yaptığınız şey firardır. Polisten kaçan birinin yaptığı da firardır. Bu sıradan bir koşu değil, panik içinde bir kaçıştır.

‎ٱلۡمَرۡءُ‎, bir kişi; ama daha özel olarak ‎مُرُوءَة‎ sahibi biri, yani mert, onurlu, asil, başkalarını önemseyen biri.

Yaşlıların karşıdan karşıya geçmesine yardım eden, güçsüzleri gözeten kişidir bu. İşte mer’ budur.

Arapçada ‎أَخ‎ yalnız kardeş anlamına gelmez; dost, arkadaş, ortak anlamına da gelir.

Demek ki bu onurlu, başkalarını önemseyen insan kendi öz kardeşinden ya da en yakın dostundan dehşet içinde kaçacaktır. Neden? Kardeşinizden ya da dostunuzdan neden korkasınız?

Belki ona haksızlık ettiğiniz için. Belki de o sizi gerçekten sevdiği ve “Hey, sen benim dostumsun, sevaplarından biraz alabilir miyim?” dediği için.

Siz de şöyle karşılık verirsiniz: “Uzak dur benden!”

Kişi, aynı sebepten ötürü anne ve babasından da kaçar. Belki de annesine karşı iyi davranmamıştı; şimdi annesi ona, “Buraya gel, sevaplarını bana ver! Hani bana bağırmıştın ya? İşte şimdi o sevaplarına ihtiyacım var. Hacca gittiğini biliyorum ama o sevaplar artık benim.” der. Yahut onlara karşı iyi davranmış olsa bile, onlar yine de onun sevaplarını isterler; o ise içinden, “Hayır, elimdekileri almayın!” diye geçirir. Her iki durumda da kişi, kendi anne ve babasından kaçar.

Allah ‎ﷻ‎ burada ‎زَوۡجَتِهِ‎ (eşi) veya ‎اِمۡرَأَتِهِ‎ (karısı) kelimelerini kullanmadı; bunun yerine ‎صَاحِبَتِهِ‎ dedi. Sâhibe; kişinin gönül bağı kurduğu, sürekli yanında olmak istediği, ayrı kaldığında özlemini çektiği, ona durmadan mesajlar gönderip “Seni özledim, gülüşünü özledim, tekrar görüşmek için sabırsızlanıyorum” dediği o hayat arkadaşını ifade eder.

Böylesine derin bir yoldaşlık ve sevgi bağına sahip olan kişi, yani sâhibe’si; işte insan, kıyamet günü ondan bile kaçar.

Buradaki eşleşmelere dikkat edin: Önce arkadaşı sonra bir arada iki kişi: Anne ve baba. Ardından iki kişi daha: Eş ve çocuklar.

Bir kişinin hayatında üç temel çevre vardır: Ya arkadaşlarınızla, ya anne-babanızla, ya da eşiniz ve çocuklarınızla birliktesinizdir. Arkadaşlarınızla olmadığınız zamanlarda, diğer iki çevreden birindesinizdir. Anne-babanızla olan ilişki ağır gelmeye başladığında eşinizin ve çocuklarınızın yanına gidersiniz. Eşiniz ve çocuklarınız sizi bunalttığında ise anne-babanızın yanına sığınırsınız. Her iki taraf da üzerinizde baskı kurduğunda, biraz nefes alabilmek ve akıl sağlığınızı korumak için arkadaşlarınıza kaçarsınız. Bu durumda eşiniz, “Neden sürekli arkadaşlarınla birliktesin?” diye sitem eder; anne-babanız ise, “Eşin seni tamamen esir almış, artık bizi hiç ziyaret etmiyorsun” der.

Dengeyi bulmaya çalışarak bu üç daire arasında gidip gelirsiniz. Hayat budur işte. Bu üç daire zihnimizi bütünüyle meşgul eder. Geçiminizi sağlarken bile, aslında kimin için çalışıyorsunuz? Çoğu zaman kendiniz için değil; eşiniz, çocuklarınız veya ebeveynleriniz için. Tüm bu ilişkiler arasında, en bencilce ve kişisel çıkara dayalı olanı arkadaşlarla geçirilen zamandır; çünkü orada hiçbir zorunluluk yoktur; yalnızca yoldaşlık ve hayatın diğer alanlarındaki yükümlülüklerden yakınma vardır.

Allah ‎ﷻ‎, söze en bencilce olan daireyle (arkadaşlar) başladı; ardından doğumunuzdan beri var olan en güçlü bağa (ebeveynler) geçti; sonrasında ise hem neşe hem de sorumluluk getiren, hayatın ilerleyen dönemlerinde kurulan bağa (eş ve çocuklar) değindi. Bu üç daire, zihnimizi tamamen meşgul eder.

Ancak o gün, bambaşka bir meşguliyetiniz olacak.